Hart- en vaatziekten; een orthomoleculaire benadering

De WHO geeft aan dat hart- en vaatziekten bovenaan staan wat betreft doodsoorzaken in Nederland. Dit betreft 49% van alle voorkomende sterfgevallen.En volgens de British Heart Foundation gaat het dan om 4,3 miljoen doden per jaar in Europa, waarvan 2 miljoen in de Europese Unie.Voor Nederland zijn dit ca. 50.000 doden per jaar. Per jaar krijgen in Nederland ongeveer 33.000 mensen een acuut hartinfarct (ook wel myocardinfarct genoemd) en 41.000 mensen krijgen een beroerte. Dit zijn afschrikwekkende getallen. Los hiervan zijn er enorme kosten gemoeid met de gevolgen en oorzaken van HVZ. In de EU bedragen de kosten € 169 miljard per jaar. Belangrijke oorzaken zijn roken, overgewicht, hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol, stress, slechte voedingsgewoonten, diabetes, genetische predispositie, ouder worden en onvoldoende beweging.

We gaan in op wat er met orthomoleculaire voedingsstoffen gedaan kan worden wat betreft preventie, vermijdbare en onvermijdbare risicofactoren, interacties van uw medicatie, essentiele tekorten en mogelijke verbetering die bereikt kan worden bij de verschillende vormen van HVZ.

De zowel aan de Wageningen Universiteit als aan het RIVM verbonden hoogleraar prof. Daan Kromhout deed in een lezing als onderdeel van de wetenschapsdag van de Hartstichting in 2004 sombere voorspellingen. Het aantal gevallen van hart- en vaatziekten zou tot 2020 toenemen met een kleine vijftig procent, verwachtte Kromhout.

Het RIVM vermeldt op haar website een toename van coronaire hartziekten in de periode 2007 tot 2025 van 45%. Waarbij de uiteindelijke uitkomst afhangt van ontwikkelingen in de risicofactoren in de bevolking, de diagnostiek en de behandeling van patiënten.

Wat valt er onder andere onder hart- en vaatziekten?
Atherosclerose; opbouw van vette bestanddelen op de wand van de slagaders waar ontstekingen in de vaatwand een basis vormen voor neerslag van vet.
Arteriosclerose; proces waarbij de slagaderwanden progressief stugger en minder flexibel en elastisch worden, vaak door verkalking.
Hartritmestoornis; situatie waarbij een onregelmatige en soms verhoogde of verlaagde hartslag voorkomt. Voorbeelden hiervan zijn: bradycardie (hart klopt langzamer dan 60 slagen per minuut), tachycardie (hart klopt sneller dan 100 slagen per minuut), extrasystole (hart slaat 1 slag over gevolgd door een krachtige slag), boezemfibrilleren (de atria trekken onregelmatig samen).
Coronaire hartziekten; pathologie van de kransslagaders in het hart die mede ontstaat door atherosclerose. Hartinfarct; ischemie van hartspiercellen die na 20 minuten van ontstaan irreversibele schade oplopen.
Angina pectoris; optredend bij toenemend afgesloten coronairvat (>60%) met ischemie en pijnklachten (m.n. op de borst) bij inspanning. Bij toenemende instabiele angina pectoris verhoogd risico op hartinfarct.
Hartfalen (decompensatio cordis); situatie waarbij de pompfunctie van het hart het langzaam laat afweten en het hart zodoende niet meer in staat is om bloed op een adequate manier het lichaam door te pompen. Boven de 80 jaar lijdt ca. 20% aan hartfalen.
Beroerte (TIA/CVA); hierbij is de bloedaanvoer in de hersenen in een bepaald gebied geblokkeerd door een hersenbloeding of een -infarct met, afhankelijk van de grootte, ernstige gevolgen van uitval en functieverlies.
Vasculaire dementie; een acuut of meer stapsgewijs ontstane vorm van dementie door afsterven van hersenweefsel als gevolg van multipele infarcten.
Perifere vaatziekten; deze veroorzaken doorbloedingsproblemen in armen en benen.

In tegenstelling tot de farmaceutische “Polypil” gaat het hierbij om voedingsstoffen (lichaamseigen) die niet belastend zijn voor de stofwisseling en juist ondersteunend werken. Ze kennen nauwelijks bijwerkingen. Ook een dergelijke orthomoleculaire Polypil bevordert therapietrouw door de combinatie van stoffen in een enkele capsule.

Sommige stoffen zouden een interactie kunnen hebben met medicijnen in positieve of negatieve zin, dus het is altijd zaak hier zorgvuldig mee om te gaan.

Een éénmalige dagelijkse inname van een capsule zou ideaal zijn (zoals bij het farmaceutische model), maar dit is niet altijd mogelijk gezien de benodigde dosering van enkele van de, wetenschappelijk gezien, meest in aanmerking komende nutriënten. Dit geldt speciaal voor vitamine C en visolie/onverzadigde vetzuren EPA/en of DHA, doordat deze wat hoger gedoseerd zouden moeten worden en daardoor binnen de beperkte ruimte van een capsule ten koste zouden gaan van andere ook goed werkende stoffen. Een orthomoleculaire samenstelling kan vaak twee kanten uitwerken. Enerzijds preventief en verzorgend, maar in het geval van bestaande klachten en ziekten ook vaak verbeterend.

Een overzicht van belangrijkste stoffen betrokken bij HVZ en mogelijke ingrediënten voor een orthomoleculaire “Polypil”:

Vitaminen- en mineralencomplex
Foliumzuur / folaat 5-MTHF
Extract uit pijnboomschors (rijk aan proanthocyanidinen waaronder OPC’s)
Alfaliponzuur
Vitamine B12 (bij voorkeur de biologisch actieve vormen, methylcobalamine en dibencozide)
Vitamine D3 (cholecalciferol)
Co-enzym Q10
Acetyl-L-Carnitine
Propionyl-L-Carnitine
Vitamine E (natuurlijk)
Vitamine B1 (thiamine pyrofosfaat / actief B12 of thiamine-HCL)
EPA/DHA (uit visolie)
Vitamine K2 (MK-7)
Rode gist rijst
Magnesium
Selenium
Vitamine C

Referenties
WHO Bulletin. Estimating the cardiovascular mortality burden attributable to the European Common Agricultural Policy on dietary saturated fats. July 2008.
British Heart Foundation Statistics website, August 12, 2008.
Syllabus behorend bij OrthoKennis clinic over hart- en vaatziekten, 2012.
Wald NJ et al. A Strategy to Reduce Cardiovascular Disease by more than 80%. BMJ. 2003;326 (7404): 1419.
Yusuf S et al. Effects of a Polypill (Polycap) on Risk Factors in Middle-aged Individuals without Cardiovascular Disease (TIPS): a Phase II, Double-blind, Randomised Trial. The Lancet. 2009;373(9672):1341-1351.
Teo KK et al. Polypill: Lights and Shadows. Curr Hypertens Rep. 2010;12(4): 276-81.
Thom S et al. Effects of a fixed-dose combination strategy on adherence and risk factors in patients with or at high risk of CVD: the UMPIRE randomized clinical trial. JAMA. 2013 Sep 4;310(9):918-29.
Seshasai S et al. Effect of Aspirin on Vascular and Nonvascular Outcomes: Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Arch Intern Med. 2012;172(3):209-216.
Fairfield KM et al. Vitamins for Chronic Disease Prevention in Adults. JAMA. 2002;287:3116-26.
Ames BN et al. High-dose vitamin therapy stimulates variant enzymes with decreased coenzyme binding affinity (increased Km): relevance to genetic disease and polymorphisms. Am J Clin Nutr. 2002;75(4):616-658.
Rautiainen S et al. Multivitamin use and the risk of myocardial infarction: a population-based cohort of Swedish women. Am J Clin Nutr. 2010;92(5):1251-6.
Klipstein-Grobusch K et al. Dietary antioxidants and risk of myocardial infarction in the elderly: the Rotterdam Study. Am J Clin Nutr. 1999;69(2):261-266.
Ye Z et al. Antioxidant vitamins intake and the risk of coronary heart disease: meta-analysis of cohort studies. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil. 2008;15(1):26-34.
Bjelakovic G et al. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2012;14;3: CD007176.
Alehagen U et al. Cardiovascular mortality and N-terminal-proBNP reduced after combined selenium and coenzyme Q10 supplementation: A 5-year prospective randomized double-blind placebo-controlled trial among elderly Swe-dish citizens. Int J Cardiol. 2012 [Epub ahead of print].
Park K et al. Toenail selenium and incidence of type 2 diabetes in U.S. men and women. Diabetes Care. 2012;35(7):1544-51.
Wang Q et al. Effect of omega-3 fatty acids supplementation on endothelial function: a meta-analysis of randomized controlled trials. Atherosclerosis. 2012;221(2):536-43.
Wu JH et al. Association of plasma phospholipid long-chain ω-3 fatty acids with incident atrial fibrillation in older adults: the cardiovascular health study. Circulation. 2012;125(9):1084-93.
Skilton MR et al. Impaired fetal growth and arterial wall thickening: a randomized trial of ω-3 supplementation. Pediatrics. 2012;129(3):e698-703.
Von Shacky C. Omega-3 Fatty Acids and Cardiovascular Diseases. UNI-MED Verlag AG, 2010, Bremen.
Juraschek SP et al. Effects of vitamin C supplementation on blood pressure: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2012;95:1079-1088.
Holick CK. Vitamin D: Evolutionary, Physiological and Health Perspectives. Curr Drug Targets 2011;12(1):4-18.
Levin A et al. Vitamin D and its Analogues: do they protect against Cardiovascular Disease in Patients with Kidney Disease? Kidney Int. 2005;68(5):1973-81.
Anderson JL et al. Relation of Vitamin D Deficiency to Cardiovascular Risk Factors, Disease Status and Incident Events in a General Healthcare Population. Am J Cardiol. 2010;106(7):963-8.
Bair T et al. Supplementing Deficient Vitamin D Levels is Associated with Reduced Cardiovascular Risk. 59e Jaarcongres van de American College of Cardiology. Atlanta, maart 2010.
Bair T et al. Association between Vitamin D Deficiency and Prevalence of Cardiovascular Disease. 59e Jaarcongres van de American College of Cardiology. Atlanta, maart 2010.
Cranenburg EC et al. Vitamin K: the coagulation vitamin that became omnipotent. Thromb Haemost. 2007;98(1):120-5.
Kaneki M et al. Pleiotropic actions of vitamin K: protector of bone health and beyond? Nutrition. 2006;22(7-8):845-52.
Gast GC et al. A high menaquinone intake reduces the incidence of coronary heart disease. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2009;19(7):504-10.
Beulens JW et al. High dietary menaquinone intake is associated with reduced coronary calcification. Atherosclerosis. 2009;203(2):489-93.
Vermeer C et al. Beyond deficiency: potential benefits of increased intakes of vitamin K for bone and vascular health. Eur J Nutr. 2004;43(6):325-35.
Jie KS et al. Vitamin K intake and osteocalcin levels in women with and without aortic atherosclerosis: a population-based study. Atherosclerosis. 1995;116:117-23.
Braam LA et al. Beneficial effects of vitamins D and K on the elastic properties of the vessel wall in postmenopausal women: a follow-up study. Thromb Haemost. 2004;91(2):373-80.
Theuwissen E et al. Low-dose menaquinone-7 supplementation improved extrahepatic vitamin K status, but had no effect on thrombin generation in healthy subjects. Br J Nutr. 2012 Jan 31:1-6. [Epub ahead of print].
Rennenberg RJ et al. Calcium scores and matrix Gla protein levels: association with vitamin K status. Eur J Clin Invest. 2010;40(4):344-9.
http://menaq7.com/index.php?page=menaq7-and-oac-treatment
Langsjoen PH et al. Overview of the use of CoQ10 in cardiovascular disease. Biofactors. 1999;9(2-4):273-84.
Soja AM et al. Treatment of congestive heart failure with coenzyme Q10 illuminated by meta-analyses of clinical trials. Mol Aspects Med. 1997;18 Suppl:S159-68.
Rundek T et al. Atorvastatin decreases the coenzyme Q10 level in the blood of patients at risk for cardiovascular disease and stroke. Arch Neurol. 2004;61:889-92.
Mortensen SA et al. Dose-related decrease of serum coenzyme Q10 during treatment with HMG-CoA reductase inhibitors. Mol Aspects Med 1997;18 Suppl:S137- 44.
Bargossi AM et al. Exogenous CoQ10 preserves plasma ubiquinone levels in patients treated with 3-hydroxy-3-methylglutaryl coenzyme A reductase inhibitors. Int J Clin Lab Res. 1994;24:171-6.
Folkers K et al. Lovastatin decreases coenzyme Q levels in humans. Proc Natl Acad Sci USA. 1990;87:8931-4.
Makhija N et al. The role of oral coenzyme Q10 in patients undergoing coronary artery bypass graft surgery. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2008;22(6):832-9.
Rosenfeldt FL et al. The effects of ageing on the response to cardiac surgery: protective strategies for the ageing myocardium. Biogerontology. 2002;3(1-2):37-40.
Singh RB et al. Effect of coenzyme Q10 on risk of atherosclerosis in patients with recent myocardial infarction. Mol Cell Biochem. 2003;246(1-2):75-82.
Tiano L et al. Effect of coenzyme Q10 admini-stration on endothelial function and extracellular superoxide dismutase in patients with ischaemic heart disease: a double-blind, randomized controlled study. Eur Soc Cardiol. 2007;28(18):2249-2255.
Almoznino-Sarafian D et al. Magnesium administration may improve heart rate variability in patients with heart failure. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2009 Nov;19(9):641-5.
Chacko SA et al. Relations of dietary magnesium intake to biomarkers of inflammation and endothelial dysfunction in an ethnically diverse cohort of postmenopausal women. Diabetes Care. 2010;33(2):304-10.
Qin X et al. Effect of folic acid supplementation on the progression of carotid intima-media thickness: a meta-analysis of randomized controlled trials. Atherosclerosis. 2012;222(2):307-13.
Fairfield KM et al. Vitamins for Chronic Disease Prevention in Adults. JAMA 2002;287:3116-3126.
Schoenenberger AW et al. Thiamine supplementation in symptomatic chronic heart failure: a randomized, double-blind, placebo-controlled, cross-over pilot study. Clin Res Cardiol. 2012;101(3):159-64.
Seligmann H et al. Thiamine deficiency in patients with congestive heart failure receiving long-term furosemide therapy: a pilot study. Am J Med. 1991;91(2):151-5.
Shimon I et al. Improved left ventricular function after thiamine supplementation in patients with congestive heart failure receiving long-term furosemide therapy. Am J Med. 1995;98:485-490.
Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to thiamin and reduction of tiredness and fatigue (ID 23) and contribution to normal psychological functions (ID 205) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006.
Oh R et al. Vitamin B12 deficiency. Am Fam Physician. 2003;67(5):979-86.
Liu X et al. Pycnogenol, French maritime pine bark extract, improves endothelial function of hypertensive patients. Life Sci. 2004;74(7):855-62.
Iravani S et al. Pharmaceutical and nutraceutical effects of Pinus pinaster bark extract. Res Pharm Sci. 2011;6(1):1-11.
Rohdewald P. A review of the French maritime pine bark extract (Pycnogenol), a herbal medication with a diverse clinical pharmacology. Int J Clin Pharmacol Ther. 2002;40(4):158-68.
Schoonees A et al. Pycnogenol® (extract of French maritime pine bark) for the treatment of chronic disorders. Cochrane Database Syst Rev. 2012;4:CD008294.
Enseleit F et al. Effects of Pycnogenol on endothelial function in patients with stable coronary artery disease: a double-blind, randomized, placebo-controlled, cross-over study. Eur Heart J. 2012;33(13):1589-97.
http://www.policosanol.net/herbal-remedies/policosanol/references
Gouni-Berthold I et al. Policosanol: clinical pharmacology and therapeutic significance of a new lipid-lowering agent. Am Heart J 2002;143:356-65.
Bratman SP. Alternative therapies in women’s health. Thomson American Health Consultants 2002;4:4-8.
Arruzazabala ML, et al. Antiplatelet effects of policosanol (20 and 40 mg/day) in healthy volunteers and dyslipidaemic patients. Clin Exp Pharmacol Physiol 2002;29:891-7.
Sola S et al. Irbesartan and lipoic acid improve endothelial function and reduce markers of inflammation in the metabolic syndrome: results of the Irbesartan and Lipoic Acid in Endothelial Dysfunction (ISLAND) study. Circulation. 2005;111:343-348.
McMackin CJ et al. Effect of combined treatment with alphalipoic acid and acetyl-L-carnitine on vascular function and blood pressure in patients with coronary artery disease. J Clin Hypertens (Greenwich). 2007;9:249-255.
Shay KP et al. Alpha-lipoic acid as a dietary supplement: Molecular mechanisms and therapeutic potential. Biochimica et Biophysica Acta. 2009;1790:1149-1160.
Wang X et al. Alpha-lipoic acid protects against myocardial ischemia/reperfusion injury via multiple target effects. Food Chem Toxicol. 2011;49:2750-57.
Matsui S et al. Urinary carnitine excretion in patients with heart failure. Clin Cardiol 1994;17:301-5.
No authors listed. Study on Propionyl-L-Carnitine in Chronic Heart Failure. Eur Heart J 1999;20:70-6.
Anand I et al. Acute and chronic effects of propionyl-L-carnitine on the hemodynamics, exercise capacity, and hormones in patients with congestive heart failure. Cardiovasc Drugs Ther. 1998;12:291-9.
Ferrari R et al. The propionyl-L-carnitine hypothesis: an alternative approach to treating heart failure. J Card Fail 1997;3:217-24.
Mancini M et al. Controlled study on the therapeutic efficacy of propionyl-L-carnitine in patients with congestive heart failure. Arzneimittelforschung 1992;42:1101-4.
Shojaei M et al. Effects of carnitine and coenzyme Q10 on lipid profile and serum levels of lipoprotein(a) in maintenance hemodialysis patients on statin therapy. Iran J Kidney Dis. 2011;5(2):114-8.
Palazzuoli V et al. The evaluation of the antiarrhythmic activity of L-carnitine and propafenone in ischemic cardiopathy. Clin Ter. 1993;142(2):155-9.
Serati AR et al. L-carnitine treatment in patients with mild diastolic heart failure is associated with improvement in diastolic function and symptoms. Cardiology. 2010;116(3):178-82.
Caponnetto S et al. Efficacy of L-propionylcarnitine treatment in patients with left ventricular dysfunction. Eur Heart J. 1994;15(9):1267-73.
Colonna P et al. Myocardial infarction and left ventricular remodeling: results of the CEDIM trial. Carnitine Ecocardiografia Digitalizzata Infarto Miocardico. Am Heart J. 2000;139:S124-30.
Hiatt WR et al. Propionyl-L-carnitine improves exercise performance and functional status in patients with claudication. Am J Med 2001;110:616-22.
Rosadini G et al. Acute effects of acetyl-L-carnitine on regional and cerebral blood flow in patients with brain ischaemia. In J Clin Pharmacol Res. 1990;10:123-128.
Di Giacomo C, et al. Effect of acetyl-L-carnitine on lipid peroxidation and xanthine oxidase activity in rat skeletal muscle. Neurochem Res. 1993;18:1157-1162.
Paradies G et al. The effect of aging and acetyl-L-carnitine on the pyruvate transport and oxidation in rat heart mitochondria. FEBS Lett. 1999;454:207-209.
Liu J et al. Comparison of the effects of L-carnitine and acetyl-L-carnitine on carnitine levels, ambulatory activity, and oxidative stress biomarkers in the brain of old rats. Ann NY Acad Sci 2004;1033:117-31.
Wang J et al. Clinical trial of extract of Monascus purpureus (red yeast) in the treatment of hyperlipidemia. Chin J Exp Ther Prep Clin Med 1995;12:1-5.
Heber D et al. Cholesterol-lowering effects of a proprietary Chinese red-yeast-rice dietary supplement. Am J Clin Nutr 1999;69:231-6.
Sikka P et al. Statin intolerance: now a solved problem. J Postgrad Med. 2011;57(4):321-8.
De Cates AN et al. Fixed-dose combination therapy for the prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev. 2014 Apr 16;(4):CD009868.
Theuwissen E et al. Effect of low-dose supplements of menaquinone-7 (vitamin K2) on the stability of oral anticoagulant treatment: dose–response relationship in healthy volunteers. Journal of Thrombosis and Haemostasis, 11: 1085–1092.
Prinz-Langenohl R et al. [6S]-5-methyltetrahydrofolate increases plasma folate more effectively than folic acid in women with the homozygous or wild-type 677C–>T polymorphism of methylenetetrahydrofolate reductase. Br J Pharmacol. 2009 Dec; 158(8): 2014–2021.
Lamers Y et al. Red blood cell folate concentrations increase more after supplementation with [6S]-5-methyltetrahydrofolate than with folic acid in women of childbearing age. Am J Clin Nutr. 2006;84(1):156-61.